Hưởng ứng tháng hành động đẩy lùi tình trạng thừa cholesterol trong cơ thể của Bộ y tế

Ngày 16/10/2020, Bộ Y tế đã phát động “Tháng hành động đẩu lùi tình trạng thừa cholesterol trong cơ thể” nhằm tăng cường bảo vệ sức khỏe nhân dân, phòng chống các bệnh lý tim mạch do xơ vữa mạch.

Hưởng ứng hoạt động của Bộ Y tế, chúng ta cùng tìm hiểu về cholesterol đối với cơ thể chúng ta, tác hại của việc dư thừa cholesterol và các biện pháp phòng bệnh.

Cholesterol là một thành phần của mỡ máu. Cholesterol có vai trò quan trọng trong cơ thể bao gồm: thành phần của màng tế bào, hoc mon sinh dục, tham gia tạo muối mật… Có hai nguồn tạo ra cholesterol của cơ thể là từ thức ăn (con đường ngoại sinh) và gan sản xuất ra (con đường nội sinh). Khi lượng cholesterol tăng cao hơn bình thường trong máu sẽ tăng khả năng tích tụ tại các thành mạch là nguyên nhân chủ yếu gây ra xơ vữa mạch. Xơ vữa mạch làm cho thành mạch máu trở nên dầy hơn, ít đàn hồi hơn làm tăng nguy cơ tắc mạch cũng như giảm khả năng vận chuyển máu trong lòng mạch. Mảng xơ vữa (MXV) trong lòng mạch không chỉ làm hẹp lòng mạch, cản trở sự lưu thông máu mà nguy hiểm hơn MXV có thể bong ra và theo dòng máu di chuyển trong cơ thể và có thể bị tắc lại ở những mạch máu nhỏ hơn gây ra thiếu máu khu vực động mạch đó cung cấp dinh dưỡng. Nếu MXV gây tắc động mạch vành sẽ tạo ra nhồi máu cơ tim, nếu tắc ở não sẽ gây ra đột quỵ. Đây là hai nguyên nhân tử vong hàng đầu hiện nay.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, năm 2008, tỷ lệ cholesterol máu cao trên thế giới là 39% (37% đối với nam và 40% đối với nữ). Tăng cholesterol là nguyên nhân gây ra 2,6 triệu ca tử vong hàng năm, chiếm tỷ lệ 4,5% tổng số ca tử vong.  Tại Hoa Kỳ, điều tra năm 2015-2016 cho thấy có 93 triệu người Mỹ có cholesterol cao và đặc biệt tỷ lệ cholesterol cao ở lứa tuổi 6-19 tuổi là 7%.  Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hoa kỳ năm 2019, tỷ lệ cholesterol cao ở nam là 34,6% và ở nữ là 32,2%.

Tại Việt Nam, theo kết quả điều tra các yếu tố nguy cơ của các bệnh không lây nhiễm của Bộ Y tế năm 2015, tỷ lệ tăng cholesterol ở người trưởng thành là 30,2%.

Có thể nói cholesterol cao là nguyên nhân hàng đầu của bệnh lý tim mạch. Do vậy việc kiểm soát cholesterol máu là hết sức quan trọng. Theo Tổ chức Y tế thế giới, nếu giảm được 10% cholesterol (đối với người có tăng cholesterol) thì sẽ giảm được 50% biến cố tim mạch ở nam giới trong vòng 5 năm và giảm trung bình 20% biến cố tim mạch ở người 70 tuổi trong vòng 5 năm. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần lưu ý, công bố của các nhà nghiên cứu Nhật Bản cho thấy mức cholesterol quá thấp không chỉ có thể ảnh hưởng đến hoạt động sinh lý của cơ thể mà còn làm tăng nguy cơ xuất huyết não.

Vậy những nguyên nhân gì góp phần làm tăng cholesterol máu? Các nguyên nhân chủ yếu bao gồm:

  1. Chế độ dinh dưỡng không cân đối, nhiều chất béo bão hòa, nhiều cholesterol (phủ tạng động vật như: lòng, cật, gan…), các món chiên, ít rau xanh, hoa quả tươi…
  2. Ít vận động: theo Điều tra của Bộ Y tế năm 2015, có đến 28,1 % người trưởng thành thiếu vận động theo như khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới.
  3. Thừa cân, béo phì;
  4. Lạm dụng bia, rượu;
  5. Hút thuốc lá: thuốc lá có hơn 7.000 hóa chất, trong đó có 69 chất gây ung thư và một số chất như CO làm tăng nguy cơ xơ vữa mạch.
  6. Tuổi: tuổi càng cao, càng tăng nguy cơ bị cholesterol cao;
  7. Một số bệnh làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu: đái tháo đường, suy giáp…
  8. Yếu tố gia đình: nguyên nhân do đột biến gen chuyển hóa LDL-cholesterol. Những gia đình có người bị bệnh lý tim mạch sớm ( <65 tuổi đối với nữ và <55 tuổi đối với nam) thì cần thiết thường xuyên đi khám xét nghiệm mỡ máu định kỳ.

Từ hiểu biết tác hại của tăng cholesterol máu và những nguyên nhân chính làm tăng cholesterol máu, để phòng chống hiệu quả tình trạng thừa cholesterol máu chúng ta cần thực hiện các biện pháp sau:

  1. Thực hiện chế độ dinh dưỡng cân đối, hợp lý có lợi cho sức khỏe;
  2. Tăng vận động trong cuộc sống hàng ngày;
  3. Quản lý cân nặng. Nếu thừa cân, béo phì cần giảm cân.
  4. Hạn chế bia rượu;
  5. Bỏ thuốc lá;
  6. Ngủ đủ thời gian, đặc biệt người có tuổi;
  7. Cần thiết giảm stress trong cuộc sống hàng ngày;
  8. Kiểm tra mỡ máu 1-2 lần/năm. Nếu người có yếu tố gia đình thì cần kiểm tra mỡ máu (trong đó có cholesterol) thường xuyên hơn.

 

Hà Nội, ngày 18 tháng 10 năm 2020

 

                                                                            TS. Phan Hướng Dương

Chat với dr Dương